بهتازگی سندی رسمی برای غار کلدر، کهنترین اثر جهانی ایران با قدمتی ۶۳ هزار ساله، صادر شده است. حواشی این اقدام که گامی در جهت حفاظت از میراث فرهنگی است، با انتقادهایی از سوی نخبگان از جمله فرود پاکنیا، کارگردان و مستندساز، مواجه شده است.
به گزارش پایگاه خبری سرخط، پاکنیا در یادداشتی تأکید کرده که اگرچه ثبت حقوقی آثار باستانی مانند غار کلدر برای جلوگیری از تعرض و تضمین حفاظت ضروری است، اما نقش پژوهشگران و باستانشناسان در این فرآیند دیده نشده است.
او با اشاره به تلاشهای دکتر بهروز بازگیر و تیمش که سالها برای شناسایی و معرفی جهانی این محوطه کوشیدهاند، از کمتوجهی به جایگاه علمی این پژوهشگران در مراسمهای رسمی و رسانهای انتقاد کرده است.
به گفته پاکنیا، حتی مدیرکل میراث فرهنگی لرستان در مراسم صدور سند، بدون تأکید بر نقش پژوهشگران، در مرکز توجه قرار گرفته است.
یادداشت فرود پاکنیا در ادامه در دسترس است. طبیعتا طبق قانون مطبوعات، پاسخ ادارهکل میراث فرهنگی در این رابطه در پایگاه خبری سرخط قابل انتشار است.
متن کامل یادداشت فرود پاکنیا، مستندساز:
صدور سند کهنترین اثر جهانی ایران؛ اقدامی اداری یا پاسداشت واقعی میراث فرهنگی؟
سازمان ثبت اسناد کشور اخیراً اقدام به صدور سند رسمی برای غار کلدر – با قدمتی ۶۳ هزار سال – کرده است.
در نگاه نخست، این اقدام میتواند حرکتی ارزشمند در جهت حفاظت از میراث فرهنگی تلقی شود؛ چرا که ثبت حقوقی و مالکیتی چنین آثار باستانی، ابزار مهمی برای جلوگیری از تعرض و تضمین حفاظت مؤثر آنهاست.
با این حال، پرسش اساسی آن است که چرا در روند این اقدامات، نقش نخبگان علمی حوزه باستانشناسی، فرهنگ و تاریخنگاری نادیده گرفته میشود؟
غار کلدر پیش از آنکه در قالب یک سند رسمی تثبیت شود، حاصل سالها پژوهش و کاوش علمی دکتر بهروز بازگیر و تیم اوست؛ تلاشهایی که این محوطه را به جایگاهی جهانی رساند.
در مراسمهای رسمی و رسانهای، سهم این کوششهای علمی به حاشیه رانده میشود و تنها جنبه اداری و حقوقی برجسته میگردد.
حتی مدیرکل میراث فرهنگی لرستان در این مراسم با دستاوردهای دیگران عکس یادگاری گرفت، بیآنکه جایگاه علمی پژوهشگران مورد تأکید قرار گیرد.
رویکردی که پژوهشگران را از مرکز توجه خارج کند، اگرچه ممکن است در کوتاهمدت دستاوردی «نمادین» به نظر برسد، اما در بلندمدت سرمایه اجتماعی میراث فرهنگی را تضعیف میکند.
جامعه علمی انتظار دارد که حق تقدم و اعتبار پژوهشگران در معرفی، حفاظت و ثبت جهانی آثار رعایت شود.
بهرسمیتشناختن جایگاه علمی دکتر بهروز بازگیر و دیگر پژوهشگران و قدردانی علنی از تلاشهای آنها، چیزی است که امروز بیش از صدور یک سند ضروری به نظر میرسد. تنها با این رویکرد میتوان صدور سند برای غار کلدر را نه صرفاً یک اقدام اداری، بلکه گامی واقعی در جهت پاسداشت فرهنگ و تاریخ این سرزمین دانست.
فرود پاکنیا، شهریور ۱۴۰۴
پایان پیام/
